Uniknięte emisje CO₂
Wpływ gospodarki o obiegu zamkniętym często umyka w standardowych raportach śladu węglowego. Tymczasem to właśnie cyrkularność jest jednym z kluczowych kroków wspierających realną redukcję emisji gazów cieplarnianych, pozwalając skutecznie zapobiegać nowym emisjom CO₂.
Dowiedz się więcej o naszym podejściu do koncepcji unikniętych emisji.
Uniknięte emisje - pozytywny wpływ gospodarki o obiegu zamkniętym
Jak gospodarka o obiegu zamkniętym pomaga zapobiegać emisjom CO₂, i dlaczego standardowe raportowanie śladu węglowego firm często nie oddaje w pełni jej wpływu?
Gospodarka o obiegu zamkniętym to coś więcej niż tylko redukcja CO₂ osiągana dzięki surowcom wtórnym. Jej największa korzyść dla środowiska wynika z zastępowania energochłonnych surowców pierwotnych rozwiązaniami cyrkularnymi. Dotyczy to również energii pozyskiwanej z odpadów zamiast z paliw kopalnych.
Czym są uniknięte emisje?
Dzięki procesom cyrkularnym, takim jak recykling, ponowne użycie czy zastępowanie paliw kopalnych alternatywnymi źródłami energii, generujemy znacznie mniejszy ślad węglowy niż w przypadku tradycyjnej produkcji. Uniknięte emisje to ta pula potencjalnych gazów cieplarnianych, która dzięki wspomnianym działaniom nigdy nie powstanie i nie trafi do atmosfery.
Paradoks raportowania w gospodarce o obiegu zamkniętym
Tradycyjne raportowanie śladu węglowego w zakresach 1-3 mierzy emisje generowane przez całą firmę i w jej łańcuchu wartości. Dla firm z branży gospodarki o obiegu zamkniętym stanowi to wyzwanie w dwóch wymiarach:
Zakres 1
Emisje bezpośrednie
Emisje ze źródeł, które należą do firmy:
- spalanie paliw w budynkach firmowych,
- spalanie paliwa przez flotę pojazdów służbowych.
Zakres 2
Emisje pośrednie energetyczne
Emisje związane z zakupem i zużyciem energii:
- zakup i zużycie energii elektrycznej,
- zakup energii cieplnej (ciepło sieciowe),
- zakup pary wodnej i chłodu.
Zakres 3
Emisje pośrednie w łańcuchu wartości
Pozostałe emisje pośrednie, które występują w całym łańcuchu dostaw firmy – zarówno u dostawców, jak i u klientów, z podziałem na 15 kategorii, w tym:
- produkcję zakupionych przez firmę surowców,
- materiałów i sprzętu,
- transport zewnętrzny.
Widoczne obciążenie
Odbiór odpadów, zaawansowane operacje sortowania oraz odzysk energii z materiałów resztkowych to procesy przemysłowe. Oznacza to powstawanie emisji operacyjnych wynikających z logistyki, zużycia energii czy termicznego przekształcania odpadów w celu odzysku energii. Ponieważ w tradycyjnym rozliczaniu uwzględnia się wyłącznie wygenerowane emisje CO2, sektor GOZ może być postrzegany przede wszystkim jako ich źródło, a nie jako sektor dostarczający rozwiązania ograniczenia zapotrzebowania na surowce pierwotne i redukcji emisji w innych gałęziach gospodarki.
Niewidoczny wkład
Tradycyjne raportowanie w dużej mierze nie obejmuje rzeczywistego wpływu GOZ na klimat, tj. ograniczania zużycia surowców pierwotnych i energii pochodzącej z paliw kopalnych poprzez zastępowanie materiałów i odzyskiwanie energii z odpadów.
Obecnie nie istnieje żadna ogólnie uznana metoda pozwalająca na obiektywne i możliwe do zweryfikowania zmierzenie wartości klimatycznej. Stawia to firmy z branży GOZ w niekorzystnej sytuacji. Ich pozytywny wpływ na środowisko nie może być im właściwie przypisany. W rezultacie firmy, które napędzają transformację w branży gospodarki odpadami, są często niedoceniane.
Jeśli przejście z gospodarki liniowej na gospodarkę cyrkularną ma przyspieszyć, potrzebne są narzędzia pomiarowe, które sprawią, że pozytywny wpływ rozwiązań cyrkularnych stanie się widoczny i mierzalny, co z kolei zachęci do inwestycji w tym obszarze.
Rozwiązanie: nasza metodologia obliczania unikniętych emisji
Aby móc precyzyjniej wyliczać wspomniany systemowy efekt, we współpracy z Instytutem IFEU w Heidelbergu oraz w ramach konsultacji z międzynarodowymi interesariuszami, pracujemy nad metodologią obliczania unikniętych emisji w gospodarce o obiegu zamkniętym. Stanowi ona solidny fundament, dzięki któremu udowodnimy, że rozwiązania cyrkularne wnoszą znaczący wkład w zapobieganie emisjom gazów cieplarnianych.
Nasz cel: budowanie silnych argumentów dla inwestycji w cyrkularność
Naszym celem jest ugruntowanie roli wskaźnika unikniętych emisji jako wiarygodnej miary wpływu klimatycznego rozwiązań cyrkularnych, a w dłuższej perspektywie - pomoc w uczynieniu z niego standardu branżowego.
Taki wskaźnik może pomóc:
- podejmować świadome decyzje inwestycyjne w kontekście finansowania i unijnej taksonomii
- stworzyć przejrzyste ramy dla oceny wpływu klimatycznego cyrkularnych modeli biznesowych
- dostarczyć dane, które pozwolą w sposób przejrzysty i możliwy do zweryfikowania uzasadnić wpływ rozwiązań cyrkularnych.
W efekcie otrzymamy dodatkowy wskaźnik, który sprawi, że wkład gospodarki o obiegu zamkniętym w proces dekarbonizacji stanie się bardziej widoczny, a baza do oceny inwestycji w rozwiązania cyrkularne zostanie znacząco udoskonalona.
![[Wygenerowane przez AI] Metodologia](https://prezero.img.schwarz/THNWzeVFTE2ss5NaAH4GfZ6ZirXCjhI3PR2Tp5uQAwI/ai:t/dpr:1/h:392/rt:fill/w:523/aHR0cHM6Ly9wcmV6ZXJvLWNtcy5vYmplY3Quc3RvcmFnZS5ldTAxLm9uc3RhY2tpdC5jbG91ZC9wcmV6ZXJvL2ltYWdlcy8wLzIvMS84LzI3MzgxMjAtMS1wb2wtUEwvMTM2YTM0MTk2YzQxLUFkb2JlU3RvY2tfODkxNjgxODI0LmpwZw)
Jak przebiegają prace nad metodologią w Grupie PreZero?
Prace nad metodologią unikniętych emisji rozpoczęły się w 2024 roku. W maju 2025 r. PreZero Polska uczestniczyła w międzynarodowych konsultacjach z udziałem ekologów, naukowców oraz organizacji pozarządowych, na których omawiano potrzebę stworzenia systemowego podejścia do obliczania korzyści płynących z GOZ oraz możliwe ryzyka.
Kolejnym, istotnym krokiem w pracach nad metodologią była największa konferencja klimatyczna w tej części Europy – PRECOP 2025. Stanowiła ona wstęp do szczytu klimatycznego ONZ, COP30, który miesiąc później odbył się w Belém, w Brazylii. Jednym z punktów agendy było techniczne spotkanie eksperckie, współorganizowane przez PreZero Polska oraz PreZero International we współpracy z UN Global Compact Network Poland.
Spotkanie poświęcono fundamentalnej potrzebie opracowania spójnego, sektorowego podejścia do metodologii liczenia unikniętych emisji gazów cieplarnianych. Inicjatywa PreZero International ma na celu wypełnienie istniejącej luki, która dotychczas utrudniała podmiotom rzetelne i mierzalne przedstawienie swojego wkładu w globalną transformację na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym.
Przedstawiona koncepcja stała się punktem wyjścia do międzynarodowej debaty z udziałem przedstawicieli sieci UNGC z Gruzji, Chorwacji, Japonii, Portugalii, Francji, Turcji, Serbii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Indii, Indonezji, Tajlandii, Niderlandów, Libanu, Austrii oraz Arabii Saudyjskiej. Pozytywny odbiór uczestników potwierdził globalne zapotrzebowanie na obiektywne i możliwe do zweryfikowania narzędzia wspierające rozwój GOZ.
Kluczowe zasady naszej metodologii:
Przyczynowość
Emisje i uniknięte emisje są jednoznacznie powiązane z konkretnym rozwiązaniem, z którego wynikają.
Dodatkowość
Jasne reguły pomagają uniknąć podwójnego liczenia i precyzyjnie określają, komu dokładnie można przypisać wygenerowane oszczędności emisyjne.
Zróżnicowanie
Metodologia rozróżnia wpływ bezpośredni od pośredniego, postępując zgodnie z tą samą logiką, którą stosuje się w ramach Zakresu 1 i Zakresu 3.
Jasne granice systemu
Obliczenia wykonywane są oddzielnie dla każdego obszaru operacyjnego (odzysk materiałów lub odzysk energetyczny).
Dla PreZero jedna zasada jest nienegocjowalna: uniknięte emisje obrazują dekarbonizacyjny wpływ rozwiązań cyrkularnych. Są one jednak raportowane oddzielnie i nie odlicza się ich od emisji w Zakresie 1, 2 ani 3. Uniknięte emisje nie zastępują redukcji śladu węglowego u źródła.